Süryani ve Süryanilik Nedir?

Süryani yada Süryanilik nedir? Hristiyanlık dinine ait mezhep midir yada bir topluluk veya Milletin ismi midir? Dini inançları nelerdir? Hristiyanlıktan başka dini inançları var mıdır? Dünyada hangi Ülkelerde yaşarlar? Süryani Kilisesinin diğer kiliselerden farkı nedir? Katolik, Ortodoks yada Protestan mezheplerinden hangisine tabidirler? Ermeni yada Rumlar ile bir akrabalık bağları var mıdır? 

Süryaniler dini inanç bakımından Hristiyan dinine sahip bir topluluktur. Ancak bu topluluğu tanımlamak için tarihsel kökeni ne yani hangi milletten olduklarına değinmek daha doğru olacaktır. Bununla birlikte ait oldukları inanç sisteminin nasıl olduğundan bahsetmek isteriz. Özellikle dini inançlarının diğer Hristiyanlık mezheplerine ait inançlardan farkları nelerdir bu konuya ayrıntılı bir şekilde değineceğiz.

Süryani ve Süryanilik Nedir?

Bu topluluğun kökeni Mezopotamya bölgesidir. Geçmişi yaklaşık 5000 yıl öncesine dayanır. Günümüzde Dünyanın dört bir köşesine dağılmış olarak yaşayan Süryaniler vardır. Türkiye'de de bu topluluğa mensup bir çok kişi vardır. Özellikle Mardin İlimizde bir çok Süryani Vatandaşımız yaşamaktadır. Mardin yada diğer Güneydoğu İllerinden  olup da Avrupa Ülkelerine gurbetçi olarak gitmiş yüzlerce aile vardır. Bu insanlarımız Ülkemizde yaşayan diğer bütün insanlar gibi kendilerini Türkiyeli hissetmektedir.  

Dini inanç bakımından Hristiyanlık inancını benimsemişlerdir. Bu sebepten dolayı Süryani(-lik) günümüzde bir çok insan nazarında Hristiyanlık dininin bir mezhebi gibi algılanmaktadır. Ancak bu yanlış bir kanıdır. Süryani kökeni Mezopotamya'ya dayanan bir topluluğun ismidir. Dolayısı ile Hristiyanlıktan  başka dini inançları da benimseyebilir. Açıkçası köken itibariyle Süryani olup da Müslüman olan İslamiyeti seçmiş bir çok kişiye denk geldim diyebilirim.   

Süryanilerin Kökeni Nedir?

Bu topluluğun kökenine dair 3 farklı görüş ileri sürülmekte, bu görüşlere dair bilimsel araştırmalar hala devam etmektedir. Ancak bu 3 görüşün de henüz kanıtlanmayan görüşler olduğunu vurgulamak zorundayım.

  • Birinci görüşe göre Süryaniler Aramilerden gelmektedir. Bu görüşü savunan bilim insanlarının dayanağı günümüzde konuşulan Süryanice dilinin genel özelliklerinin Aramca diline yakın olmasıdır. Ancak Filoloji konusunda kendim yeterli bilgiye sahip olmadığım için her iki dilin genel özelliklerinin birbirine benzeyip benzemediğini tam olarak analiz edemiyorum. 
  • Diğer bir görüşe göre ise bu topluluğun kökeninin Asurlular olduğudur.
    Bu iki görüş sürekli dile getirilen iki önemli tez olsa da henüz bu iddiaları kanıtlayacak bilimsel kanıtları ortaya koyulmadığından üçüncü bir görüşte son dönemlerde ortaya sürülmüştür.

Günümüzde sahip olduğumuz yazılı ve yazısız kaynaklar bu toplumun kökeninin hangi geçmiş topluma dayandığını kanıtlaması konusunda yetersizdir. Ancak bilinen gerçek şu ki bu topluluk Mezopotamya coğrafyasında yüzyıllardır yaşayan ve Hz. İsa'nın getirmiş olduğu yüce Allah'ın dinini benimseyen ancak zaman içerisinde diğer Hristiyan inançlar gibi tek bir Allah'a inanmak konusunda inanç yapısını değiştiren köklü bir topluluktur.

Hz. Peygamberimiz Muhammed Mustafa'dan  (a.s.) önce bu coğrafyaya Peygamber olarak gönderilen Hz.İsa'nın çağrısına olumlu karşılık veren ilk topluluklardan olduğunu görüyoruz. Hristiyanlık dini aslını yitirine kadar bu topluluk Allah inancının bu coğrafyadaki ilk temsilcilerinden olmuşlardır. 

Süryani Rahip Bahira

Tarihsel süreçte Peygamberimiz döneminde Süryaniler ile ilk temasın Rahip Bahira ile olduğunu söylemek yanlış bir tespit olmayacaktır. Siyer kitaplarında yazdığı üzere Peygamber Efendimiz (a.s.) henüz çocukluk döneminde Amcası Ebu Talip ile Suriye'ye yapmış olduğu ziyarette karşılaşmış ve Rahip Bahire Hz.Peygamber'imizin ileride Peygamber olacağını Amcası Ebu Talibe söylemiştir. Bu konuyu detayları ile lütfen Siyer kitaplarından okuyunuz. 

Rahip Bahira Süryani kökenli bir Rahipti. Ayrıca tek Allah inancını benimsemiş döneminin ilim ehli insanlarından bir tanesiydi.  

Süryani kelimesinin kökeni nedir?

Bu kelime Süryaniler Hristiyanlık dinini benimsedikten sonra bu topluluğa verilen bir isimdir. Hazreti İsa döneminden önce bu coğrafyada yaşayan bu topluluğa Asurlu denilmekteydi. Ancak yukarı Mezopotamya bölgesinde yaşayan bu topluluk Hristiyanlık dinini benimsedikten sonra bu isimle anılmaya başlamıştır.

Asurlu Arami ve Süryani Toplulukları

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi günümüzde yaşayan Süryaniler ve bazı tarihçiler bu topluluğun kökeninin Asurlular ya da Aramiler olduğunu belirtmektedir. Asurlular malumunuz olduğu üzere bu coğrafyada bir imparatorluk ve medeniyet kurmuş bir topluluktur. Aramiler ise aynı topluluğun inanca dayalı olan ismidir. Dolayısıyla Süryanilerin kökenini Asurlulara dayandıranlar bu topluluğun siyasal bir geçmişini vurgu yapmak isterken, Aramilere dayandıranlar ise dini tarafına vurgu yapmaktadır.

Süryani adının kökeni nedir?

Elimizdeki kaynaklar bu ismin kökenine dair net bir bilgi vermemektedir. Ancak yine de bir kralın ismi olduğu ya da Mezopotamya da bir şehrin isminin olduğu inancıdır. Haliyle bu şehirde yaşayan insanlar ya da bu krala mensup topluluklar zaman içerisinde bu isimle anılmaya başlamıştır.

Elimizdeki en önemli yazılı kaynaklar yunanlılardan gelmektedir. Yunanlıların Asurlulara Asurya ya da Asuryan dediğini biliyoruz. Zaman içerisinde bu sözcükler Süryani şeklini almış olabilir.