Kaza Namazı Nedir, Nasıl ve Ne Zaman Kılınır?

Kaza Namazı nedir? Önceden kılmadığım vakit namazlarını kaza edebilir miyim? Kaza namazlarını ne zaman kılabilirim? Kaza namazını kılarken nasıl niyet etmem gerekir? Ezan ve kamet okumam gerekir mi? 

Kıymetli Müslümanlar, bu haftaki dosyamızda kaza namazı konusunu ele alacağız. Ehli Sünnet İmamlarına göre, diyanetin kaynaklarına ve sorularla islamiyet sitesine göre kaza namazının nasıl ve hangi vakitlerde kılınacağını, ayrıca bu hususta bilmeniz gereken çok önemli bir kaç hususu dile getireceğiz. Yine aynı zamanda Şafii Mezhebi ve Hanifi Mezhep imamlarının bu konuya bakış açılarını ve bakış açılarındaki farklılığın sebeplerini aktaracağız. 

KAZA NAMAZI NEDİR?

Vaktinde kılınamayan namazların, vakti çıktıktan sonra kılınmasına kaza namazı denilmektedir. 

HANGİ NAMAZLAR KAZA EDİLİR?

  • 5 Vakit Namazın Farzları kaza edilir. (Sabah namazının 2 rekat farzı, Öğlen namazının 4 rekat farzı, İkindi namazının, 4 rekat farzı, akşam namazının 3 rekat farzı, yatzı namazının 5 rekat farzı)
  • 3 rekat Vitir namazı kaza edilir. 
  • Sabah namazının kazaya bırakılması halinde o günün öğlen namazı vaktine kadar kılınacak olması durumunda 2 rekat sünneti de kaza edilir. 
  • Öğlen namazının ilk 4 rekatlık sünneti o vakit çıkılana kadar kaza edilebilir. (Örneğin: Cemaate yetişmek için direk öğlen namazının farzını kılmaya başlayan bir kişi, farzı ve son sünnetini kıldıktan sonra kılamadığı ilk 4 rekatı da kılabilir.)

ADET VE LOHUSALIK DÖNEMİNDEKİ NAMAZLARIN KAZA EDİLMESİ

Kadınlar adet ve lohusalık dönemlerinde namaz kılamazlar ve bu dönemlerine denk gelen bütün vakit namazları kaza edilmez. 

HANGİ VAKİTLERDE KAZA NAMAZI KILINIR?

Kaza namazları için özellikle bir zaman tayini söz konusu değildir. Sadece namaz kılınamayan bazı vakitler söz konusu.

  • Sabah namazından sonra güneş doğduktan sonra yaklaşık 45 dakika süren kerahat vakti,
  • Öğlen namazından önceki vakit, (30 dakika kadar bir süre) : Güneşin tam tepede olduğu vakit. 
  • Akşam namazı vaktinden önceki kerahat vakti (ikindinin kerahat vakti yani) namaz kılınamayan vakitlerdir.

Yukarıda maddeler halinde sayılan 3 vakitte namaz kılınması hoş görülmemiştir. Bu vakitlerin dışındaki bütün vakitlerde dilediğiniz namazı kaza edebilirsiniz. 

Ancak bir vaktin namazını eda edememeniz durumunda o vakitten sonraki namazın farzından hemen sonra kaza edilmesi en doğru davranıştır. Örneğin: İkindi namazını kaçıran bir kişi, akşam namazının 3 rekatlık farzının ardından hemen sonra ikindi namazındaki 4 rekat farzı kaza edebilir. 

KAZA NAMAZLARI NASIL KILINIR?

  • 1. Öncelikle üzerinde çok fazla namaz borcu olan bir kişi sıra gözetmeksizin düzenli bir şekilde bütün vakitleri dilediği zaman kaza ederek kılmaya başlayabilir. 
  • 2. Kaza namazında dikkatli edilmesi gereken en önemli hususlardan bir tanesi niyettir. Kazaya bıraktığınız namaz belli ise eğer, direk o vakit için niyet edilebilir. Örneğin: Niyet ettim Allah rızası için kılamadığım bugünkü sabah namazının 2 rekat farzını kaza etmeye

Kazaya bırakılan namaz vakti belli olmayan kişiler için niyet ise şu şekilde olmalıdır: Niyetim ettim Allah rızası için Kılamadığım en son öğlen namazının farzını kaza etmeye. 

  • 3. Bir diğer önemli husus kaza namazlarında ezan okunmasının zorunlu olmasıdır. Alt başlıkta anlatılacaktır. 
  • 4. Kılınan her kaza namazı için ayrı ayrı kamet getirilir. 

KAZA NAMAZLARINDA EZAN OKUNMASI

Vaktinde eda edilemeyen namazların sonradan kılınması halinde ezan okunması gerekir. Ancak aynı vakitte birden çok vaktin kaza edilecek olması durumunda tek bir ezanın okunması yeterlidir. 

Örneğin : Öğlen ezanı okundu. Siz öğleni kıldınız ve sonrasın da kılamadığınız namazlarınızı kaza etmek istiyorsunuz. Bu durumda ezan okumanız gereklidir yeniden. Daha sorna 3 vakte ait namaz kılacaksınız. Her kaza için ayrı ayrı ezan okumanıza gerek yoktur. Ancak her vakit için kamet getirmeniz gereklidir. 

KASTEN TERK EDİLEN NAMAZLARIN KAZAYA BIRAKILMASI

Aslında bu husus oldukça hassas bir konudur. Alt başlıklarda mazeret nedeniyle kılınamayan namazlar hakkında Sahih Hadislerde kanılar ifade edilmiştir. Örneğin sabah namazında uyuya kalarak kılamayan bir kişinin bu vakti kazaya bırakacağı, yada Hendek Savaşı nedeniyle hayati bir mevzu olan konuda namazlarını kılamayan müminlerin o günün akşam namazından sonra ikindi namazını kaza etmesi geçerli iki mazerete örnektir. 

Bunun dışında kasten terk edilen namazların kazası hakkında Hadisi Şeriflerde net bir hüküm olmasa da alimler tövbe edilerek bu namazların da kılınması gerektiğini ifade etmişlerdir. 

ÖRNEĞİN: Daha önce namaz kılmayan bir müminin tövbe ettikten sonra geçmişe dönük bütün namazlarını kaza etmesi bir çok İslam Aliminin tavsiye ettiği bir husustur. Bununla birlikte namazı terk etmek o kadar büyük bir günahtır ki, geçmiş müslümanlar döneminde namazı mazeretsiz terk etmek gibi bir durum dahi olmamıştır. 

Kaza Namazının Dindeki Yeri Nedir?

Kuran-Kerimde bu konu hakkında bir ayet söz konusu değildir. Bu konuya delil Hadisi Şerifler ve dolayısı ile Sünneti Seniyyedir. 

1. Delil : Buhârî'de geçen bir Hadisi Şerifte (Buhari, Mevâkîtü’s-Salât, 37; Müslim, Mesâcid, 315) : 

2. Delil: Hendek Savaşı sırasında savaşın şiddetinden dolayı ikindi namazı kılınamamış, bunun üzerine o günün akşam namazı ile yatsı namazı vakti arasında kaza edilmiştir. Bu hususta Müslim, Mesacid,206'ya bakılabilir. 

3. Delil: Müslim, Mesacid, 309'da geçen hadiste Hayber Kalesi fethinden dönen müslümanlar konaklarıkları yerde uyuya kalmışlar ve sabah namazını kılamamışlar. Uyandıktan sonra kılınamayan sabah namazı Hz.Resul'ün (S.A.V.) emriyle güneş doğduktan sonra kaza edilmiştir. 

Öğlen Namazının Kılınamayan İlk 4 Rekat Sünnetinin Kaza Edilmesi

Özellikle cemaate yetişmek isteyen kişiler Camiye girer girmez cemaat ile namaz kılındığını görürlerse eğer öncelikle cemaate uymalıdırlar. Bu durumda fazı bitirdikten sonra ilk olarak 2 rekat son sünneti kılarlar. Ardından kılamadıkları 4 rekat ilk sünnetini kılarlar. Hatta ikindi namazı vakti girene kadar ilk 4 rekat sünnetini kılabilirler.