Anarşizmin Kısaca Nedir, Felsefesi ve Temsilcileri Nelerdir?

18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan anarşizim felsefe akımı temelde bir iktidarın bulunmadığı toplum yapısını savunur.

Anarşizm nedir: Anarşizme göre üretimde kullanılan tüm makineler ve toprak toplumun ortak mülkiyetinde olmalıdır.

Sosyalizm kaynaklı olan bu felsefe, zamanla farklı türlere ayrılmıştır. Bireysel ve toplumsal anarşizm dışında, Kropotkin'in savunduğu Anarko Komünizm ve Mutualizm, anarşizm felsefesinin 4 temel ekolüdür.

Anarşizm Akımı Ne Zaman Ortaya Çıkmıştır?

18. yy sonlarına doğru ortaya çıkan bu felsefi akımın kurucusu 1809 yılında doğan Pierra Joseph Proudhon kabul edilmektedir. Bu kişinin tahmini olarak bu konudaki görüşlerini 1850'li yıllardan itibaren dile getirdiğini düşünürsek bu görüşün ortaya çıkış tarihi 18 yüzyıl diyebiliriz. 

Bu konuda çıkacak soruya 18. yy olarak cevap vermeniz gereklidir. 

Anarşizm Çeşitleri

Sıklıkla sorulan anarşizm nedir? sorusuna doğru cevap verebilmek için bu düşünce akımının çeşitleri hakkında bilgi sahibi olmak gerekir.

  • Bireysel ya da Bireyci Anarşizm devlet ile birlikte toplumu da reddeder. Bu akımın temsilcileri için en önemli unsur bireyin özgürlüğüdür. Devletin yasalarını tanımadıkları gibi toplum kurallarını da reddederler. Stirner ve Godwin gibi düşünürler devlet ve toplum kavramları neredeyse aynıdır. Bu nedenle sadece iktidar mekanizması değil tüm toplumsal oluşumlar da reddedilmelidir.
  • Anarşizmin bir diğer türü ise Mutualizm olarak adlandırılmıştır. Temel ilkesi, karşılıklı faydacılıktır. ''Karşılıkçılık'' adıyla da bilinen bu düşünce akımı, kapitalizme ve serbest piyasa ekonomisine karşı çıkar. İşçilerin şirketler için değil şirketlerin işçiler için rekabet etmesi gerektiğini dile getiren Mutualistler, faiz ve kiranın olmadığı toplumsal bir ütopya belirlemiştir. Bu ütopyaya ulaşmak için para reformu yapılması gerektiğini savunurlar.

Toplumsal Anarşizm Nedir?

  • Toplumsal anarşizm, kolektivizm olarak da bilinir. Anarşizmin en yaygın türüdür.
  • En önemli temsilcilerinin başında Rus kuramcı Mihail Bakunin gelir.
  • İlk dönemlerde sosyalistler ile birlikte hareket etmişlerdir. Görüş ayrılıkları daha belirgin hale gelince Marx ve Engels gibi düşünürleri eleştiren yazılar kaleme almaya başlamışlardır.
  • Kolektivist anarşizme göre devlet yıkıldığı takdirde toplumda eşitlik ve özgürlük sağlamak mümkün olacaktır.
  • Kolektivizme göre ekonominin yönetilmesi için devletin varlığı zorunlu değildir. Ekonomi içinde işçilerin yer aldığı kolektiflerin desteğiyle yönetilip istikrarlı bir şekilde sürdürülebilir.

Toplumsal Anarşizm'in Kurucusu Kimdir?

Rus Kuramcı Mikail Bakunin'dir. 

Anarşizmin Kurucusu Kimdir?

1809 yılında Fransa'nın Besançon kentinde doğan Pierre- Joseph Proudhon anarşizmin kurucusu kabul edilmektedir.  Bu kişi tarihte, kendisini anarşist olarak tanımlayan ilk kişidir.

  • Yazı ve konuşmalarında devletin işlevlerinin kademe kademe azaltılarak ortadan kaldırılabileceğini iddia etmiştir.
  • Tarım ve endüstride kullanılan tüm makinelerin kamuya devredilmesi gerektiğini savunur.

En meşhur sözlerinden biri: ''Mülkiyet hırsızlıktır.'' sözüdür. Proudhon'a göre tüm tarımsal araziler, iş makineleri ve fabrikalar halkın ortak mülkiyeti olmalıdır. Bu gerçekleşmezse toplumsal eşitsizlik çözülemez.

Proudhon'un Kitapları Nelerdir?

Bir ekonomist ve düşünür olan Proudhon birçok kitap yazmıştır. Bu kitaplardan bazıları,

  • Sefaletin Felsefesi,
  • Federasyon İlkesi,
  • Pornokrasi ya da Modern Zamanlarda Kadınlar ve
  • Mülkiyet Nedir isimleriyle Türkçeye çevrilen eserleri en bilinen eserleridir. 

Mülkiyet Hırsızlıktır Sözü Hangi Yazarın Görüşüdür?

Bu sözün sahibi Pierre - Joseph Proudhon'dur. 

İslamiyete Göre Anarşizm Nedir?

Ebu Zerr (r.a.) ismini Siyer ilmine hakim kişiler muhakkak bilir. Çok kıymetli bir sahabi efendilerimizden biri olan Ebu Zerr (r.a.) bazı Müslüman Sosyologlar tarafından ilk anarşist müslüman olarak anlatır. Ancak ben bu görüşe katılmıyorum. Hz.Ebu Zerr'in devrin dönemine uygun olarak bazı eleştirilerde bulunması bu sahabiyi anarşist yapmaz. 

İslamiyetin ruhuna tamamen aykırı bir görüş olduğunu ifade edebilirim. İslam Dininde düzen ve adalet hakimdir. Anarşist görüşte adaletsizliklere tepki olarak düzensizlik savunulur. Her ne kadar bu görüşün temelinde mevcut sistemin adaletsizliklerine karşı bir tepik hareketi olsa da düzensizlik daha büyük hukuksuzluklar getireceği için bu görüşün ruhu kesinlikle İslamiyete aykırıdır. 

Ancak Müslüman olsun yada olmasın Ebu Zerr (r.a.) isimli Sahabinin hayatını herkes okumalıdır. Bu eserle birlikte Hayattus Sahabe isimli eseri okuyarak İslamiyetin bu tür konulara yaklaşımını ilk kaynaklardan görmüş olacaksınız.